دانشگاه لاابالی و بیگانه از ارزشهای دینی و بی تفاوت و خونسرد نسبت به مفاهیم و جهتگیری های انقلابی، دانشگاهی که در او نبض انقلاب نزند، دانشگاهی که اعضایش ـ چه دانشجو و چه استاد ـ نسبت به حرکت انقلابی ملت ایران و برای پیشاهنگی و پیشقراولی، احساس تکلیف نکند و نقش درجه ی یک را در کار انقلاب نداشته باشد، دانشگاهی نیست که امیدبخش و تضمین کننده ی آینده و مورد نظر امام (ره) باشد. [1]
نسل جوان دانشجو در قبال انقلاب دو مسؤولیت اختصاصی را بر دوش می کشد: نخست، پیشرو و پیشگام و راهگشا بودن، و آنگاه برآوردن نیاز علمی جامعه و به خودکفایی رساندن جامعه در بخش متخصصین و سررشته داران خلاقیت و ابتکار علمی. [2]
آن مشکلی که به نظر بعضی ها شاید مهمترین مشکل است، مشکل بی هویتی و عدم درک رسالت واقعی در قبال جامعه، در قبال خودش و در قبال تاریخ و آینده است. دانشجو حقیقتا نمی داند که چکاره است. او نمی اداند که الان چکاره است و در آینده چه نقشی خواهد داشت؛ مثل کاسبی که به دنبال نان و نام می دود و زندگی می کند. به عبارت دیگر، رسالت حقیقی دانشجو، برای خود او درست روشن نیست. [3]
دانشجویان... به سهم خودشان سعی کنند فضای انقلابی را در دانشگاه حفظ کنند. برای درس خواندن هم فضای انقلابی، فضای بهتری است. برای تحقیقات هم فضای انقلابی، چیز بهتری است. فضای انقلابی، به معنای شلوغ کاری و بی انضباطی و خروج از خطوط حد نیست؛ بلکه معنایش دقت بر روی مواضع صحیح و پایبندی به اصول و به آن چیزی است که انقلاب ما را به آن دعوت می کند؛ یعنی جهتگیری انقلاب. باید کشور مستقل بشود. باید کشور روی پای خودش بایستد. باید استعدادهای درون کشور بجوشد. [4]
گاهی اوقات چون یک حرف تکرار می شود و مورد توجه عمیق قرار نمی گیرد، یا کاری نسبت به آن انجام نمی گیرد و با یک برخورد سطحی از آن عبور می شود، نسبت به آن حرف و آن عنوان، تکرار ممل به وجود می آید و انسان احساس می کند که دیگر تکرارش واقعا ملال آور است.
جبهه یی وجود دارد که به شکل سازمان یافته یی دارد حمله می کند. اگر چه در این طرف کار زیاد انجام می گیرد، اما یک حرکت شکل یافته و نظم یافته برای دفاع وجود ندارد؛ این است که انسان احساس خطر می کند.
وقتی که ما راجع به تهاجم فرهنگی و کشاندن مردم به مقابله ی با این تهاجم و نهی از منکر و این گونه حرفها صحبت می کنیم، غالبا به خاطر سوابق ذهنی و یا هر چیز دیگر، متاسفانه ذهن به سمت مصداقهای کوچک می رود. این در دو نقطه، دو نتیجه ی بد دارد: یک عده انسانهای سطحی ، قضیه را در همان حد منحصر می بینند و نیرویشان را در جهت همان مثالهای سطحی و کوچک که خیلی اهمیتی ندارد، بسیج می کنند. هوشمندان و متفکران جامعه هم وقتی می بینند مسأله در این حد خلاصه می شود، اهمیت قضیه از نظرشان کاسته می شود. [5]
ما اگر بخواهیم نسلی تربیت کنیم که در ده، پانزده سال آینده بخواهد جامعه ی اسلامی و انقلابی را حفظ بکند، امروز باید تعهدات و التزامات ویژه ای را برای این نسل قایل بشویم. توضیحاً عرض کنیم که ده سال، پانزده سال بعد، ما پانزده سال دیگر از مبدأ انقلاب فاصله گرفته ایم و به همین نسبت آن شعله ی شور انقلابی که مثل همه ی چیزهای دیگر در آغاز بیشتر و گرمتر است، فرو نشسته است. اگر ما پس از آن که این شعله فرو نشسته است، توانسته باشیم هیزمهای مناسب و آتشهای ماندگار و دیرپایی در این شعله درست کنیم، از گرمای انقلاب در بیست، بیست و پنج سال بعد از پیروزی انقلاب، چیزی گیر جامعه ی ما خواهد آمد. [6]
حقیقت این است که ما در دانشگاههایمان، ابزار و وسایل لازم برای هدایت فکری این نسل جوان دانشجو به قدر وافر و کافی نداریم و تفکر انقلابی، عمق و پختگی لازم را در دانشگاه پیدا نمی کند. این، واضح است. به این معنا که اگر فرض کنیم کسی نسبت به انقلاب، هیچ معرفت یا اعتقادی نداشته باشد و وارد دانشگاه بشود، این طور نیست که ما مطمئن باشیم که این شخص فردا که از دانشگاه بیرون می آید، فرد انقلابی مؤمنی بیرون آمده است؛ درست است؟ عکسش مصادیقی دارد؛ مصادیق کمی هم ندارد. کسانی هستند که در محیطهای خانوادگی یا محیط شهری خودشان، به انقلاب و اسلام و مبانی انقلابی معتقدند؛ اما به دانشگاه که می آیند، کمرنگ می شوند، یا بی تفاوت می شوند. [7]
پی نوشت:
سخنرانی در مراسم بیعت جمع کثیری از دانشجویان و دانشگاهیان 23/3/1368
پیام به گردهمایی انجمنهای اسلامی دانشجویان 10/8/1360
بیانات در دیدار با اعضای شورای مرکزی نمایندگان ولی فقیه در دانشگاهها و مسؤولان دفاتر نمایندگی 8/7/1369
بیانات در دیدار با مسؤول دفتر نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه آزاد اسلامی و گروهی از اساتید دانشگاه علوم پزشکی اصفهان 29/3/1374
بیانات در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی 19/9/1371
بیانات در دیدار با مسؤولان وزارت فرهنگ و آموزش عالی و رؤسای دانشگاههای سراسر کشور 19/8/1371
بیانات در دیدار با اعضای شورای مرکزی جهاد دانشگاهی 11/6/1369
منبع: دانشگاه ودانشجو در آینه رهنمودهای مقام معظم رهبری ـ فصل هفتم

